en fy eu mk sl ga

André Looijenga

2016-06-17 20:20 — Bitola, Macedonia

De byb fan Bitola

It fielt as haw ik in stapke fierder set yn myn yntegraasje hjir yn Masedoanië. Ik haw in bybpaske yn de beurs, mei dêrop myn namme sa’t ik him sels nei it kyrillysk transkribearre haw. Андре Рулоф Лојенга, stiet derop.

It is in daaldersk appartemintsje dat Alek Miševski (fan Forum na Mladi) foar my fûn hat. Ik sit yn in sydstrjitte, oardel minút rinnen fan de haadstrjitte, twa minuten fan de bibleteek. Ik bin der wis fan dat dat in fêst loopke wurdt. Sûnder boeken is ommers kwalik minsklik libben mooglik.

De ‘Nasjonale Universiteitsbibleteek Sint Klemens fan Ohrid’ is in ûnopfallend betonnen gebou. De šalter (de baly) is it sintrum fan de byb. Der is gjin iepen opstelling sa’t ik wend bin yn oare UB’s of Tresoar; alle boeken moatte oanfrege wurde út it magazyn. Wol is der in ôfdieling mei berneboeken dy’t gewoan yn kasten steane om yn om te sneupen (oars krijst boek en bern noait byinoar), en ien kastke mei nije oanwinsten – meast (oersette) romans, want dizze UB funksjonearret tagelyk as Iepenbiere Byb.

Mei Marija as myn tolk dêr dus hinne om lid te wurden. Wiidweidich ljochtsje wy ta hoedatsa ik in abonnemint ha wol. In kontrakt mei it reglemint moat ik ûndertekenje. It ledejild is 200 denar (€3,25), en foar elk útliend boek telle se 7 denar (€0,11) op rekkening. Om te witten oft de boeken dy’t ik sykje der binne, wurde wy nei in doar stjoerd dêr’t ‘Ynformaasje’ boppe stiet.

Yn in lyts keammerke sit in man fan in jier as tritich mei koart ljochtbrún hier by in kompjûter. It kantoarke is beklaaid mei finear. Efter him in skilderij fan in fruitskaal; yn de skilderijlist is in sticker stutsen mei it logo fan de regearingspartij. De ynformaasjespesjalist moat earst noch in tillefoantsje ôfhannelje, en ik ferstean dat it oer it sikehûs giet. Dan siket er foar my titels op yn de online-katalogus en skriuwt de signatueren oer op in briefke. Dêrnei noeget er ús om even mei te sjen. De katalogus bliket gewoan op ynternet en op pc’s yn de hal te rieplachtsjen, en eins wiist alles him fansels.

Werom nei de šalter. Wy meie wol nei ûnderen ta, nei it magazyn. De magaziner komt tefoarskyn út syn ûnderierdske kantoarke. In lange âldere man, wyt hier artistyk lang yn de nekke en in snor, in gielkoperen bril, it boesgroentsje yn sêft ferfloeiende metallic kleuren. Hy komt op my oer as in dichter fan sêftsedige leafdesfersen, of faaks ek in skriuwer fan bernerymkes. Hy liedt ús tusken de stellingen troch, mei meast wat bejierre boeken yn it Masedoanysk en it Servokroätysk, betomke paperbacks dy’t lange jierren as ûnpopulêre stúdzjeboeken lit hawwe. In moai steapeltsje derút nimme wy mei nei boppen, it sinneljocht yn.

Ik soe noch op de foto foar myn paske, yn de portierslôzje. Dat ik stranski (bûtenlanner) bin, fynt de fotograaf wol moai. Hy hat ek rûnom op ’e wrâld famylje, en sommet op wêr’t syn pake en beppe weikamen en hy neven te wenjen hat. De wrâld is uzes mei-inoar, of (mei in Masedoanysk sprekwurd) ‘der binne minsken en net-minsken’.

De jûns kom ik nochris lâns. Mei de katalogus haw ik útfûn dat ik ek resinte Masedoanysk-Ingelske wurdboeken liene kin. Myn briefke mei signatueren en titels wurdt yn ’e boekelift lein. Noch gjin fiif minuten letter komme der boeken werom. (Simpel, mar dochs effisjinter as it knoffelige WorldCat dêr’t wy yn Tresoar en de Grinzer UB no mei oantangele sitte!)

Bitola is in universiteitsstêd, mar mei inkeld technyske en hbû-eftige opliedings. Studinten binne net botte sichtber yn it strjitbyld. Se rinne yn alle gefallen de doar fan har UB net plat. In oere foar slutingstiid sitte de magaziner, mei syn wite manen, en de portir op ’e bank yn de hal. De magaziner wol my sjen litte wêr’t de lêsseal is. Op ’e tredde ferdjipping binne twa lokalen mei taffeltsjes, efter glês. Keal, gjin boekekasten, mar wol útsjoch oer de stêd. Wy prate stadich en soarchfâldich Ingelsk. De portir ropt syn kollega efternei: ‘Praat dochs Masedoanysk tsjin him, oars leart er it noait!’